Μεθοδολογία
Τα δεδομένα προέρχονται από το e-katanalotis.gov.gr και συλλέγονται εβδομαδιαία μέσω αυτοματοποιημένης διαδικασίας.
Για κάθε κατηγορία προϊόντος υπολογίζεται η διάμεση τιμή (median) ανά εβδομάδα, αντί του μέσου όρου, ώστε να αποφεύγεται η επίδραση ακραίων τιμών.
Τα γκρι κελιά στο heatmap αντιστοιχούν σε εβδομάδες χωρίς διαθέσιμα δεδομένα.
Ποσοστιαία μεταβολή από baseline
Ως περίοδος αναφοράς (baseline) χρησιμοποιείται η διάμεση τιμή των πρώτων 8 εβδομάδων ανά κατηγορία:
$B_i = \text{median}(P_{i,1},\, P_{i,2},\, \ldots,\, P_{i,8})$
όπου $P_{i,t}$ η διάμεση τιμή της κατηγορίας $i$ την εβδομάδα $t$. Η ποσοστιαία μεταβολή κάθε εβδομάδας:
$\Delta_{i,t} = \dfrac{P_{i,t} - B_i}{B_i} \times 100\%$
Από baseline (%)
Η ποσοστιαία μεταβολή της τελευταίας εβδομάδας σε σχέση με το baseline:
$\text{Από baseline}_i = \dfrac{P_{i,\text{last}} - B_i}{B_i} \times 100\%$
Αντιστοιχεί στην τελευταία τιμή του heatmap για κάθε κατηγορία.
Η Κατεύθυνση (Αύξηση / Μείωση / Αμετάβλητη) προκύπτει από το πρόσημο αυτής της μεταβολής.
Τα κουμπιά "Top 20 Αυξήσεις / Μειώσεις" ταξινομούν με βάση αυτή τη μετρική.
Τυπική μεταβολή (%)
Η διάμεση τιμή (median) όλων των εβδομαδιαίων ποσοστιαίων μεταβολών από το baseline, εξαιρουμένης της baseline περιόδου:
$\text{Τυπική}_i = \text{median}\left(\Delta_{i,9},\, \Delta_{i,10},\, \ldots,\, \Delta_{i,T}\right)$
όπου $\Delta_{i,t}$ η ποσοστιαία μεταβολή της κατηγορίας $i$ την εβδομάδα $t$ από το baseline.
Δείχνει την «τυπική» απόκλιση κάθε κατηγορίας σε σχέση με την περίοδο αναφοράς, χωρίς να επηρεάζεται από ακραίες εβδομάδες.
CAGR — Σύνθετος Ετήσιος Ρυθμός Μεταβολής
$\text{CAGR}_i = \left(\frac{P_{i,\text{last}}}{B_i}\right)^{\frac{1}{n}} - 1$
όπου $B_i$ το baseline, $P_{i,\text{last}}$ η διάμεση τιμή της τελευταίας εβδομάδας, και
$n$ η χρονική απόσταση σε έτη μεταξύ τέλους baseline περιόδου και τελευταίας εβδομάδας.
Ο χρόνος $n$ υπολογίζεται ως πραγματικές ημέρες / 365.
Το CAGR εκφράζει τη μεταβολή ως ετήσιο ρυθμό, λαμβάνοντας υπόψη τη σύνθετη (ανατοκισμένη) αύξηση.
Κλίση (slope) ανά μήνα
Υπολογίζεται μέσω γραμμικής παλινδρόμησης (OLS) της μηνιαίας διάμεσης τιμής ως προς τον αριθμό μήνα:
$P_{i,m} = \beta_0 + \beta_1 \cdot m + \varepsilon$
όπου $m$ ο αύξων αριθμός μήνα, $\beta_1$ η κλίση (slope_per_month, σε €/μήνα), και $R^2$ ο συντελεστής προσδιορισμού που δείχνει πόσο αξιόπιστη είναι η τάση (0 = καμία γραμμική σχέση, 1 = τέλεια γραμμική σχέση).
Εβδομαδιαία μεταβολή (WoW)
$\text{WoW}_i = \dfrac{P_{i,t} - P_{i,t-1}}{P_{i,t-1}} \times 100\%$
Ετήσια μεταβολή (YoY)
$\text{YoY}_i = \dfrac{P_{i,t} - P_{i,t-52}}{P_{i,t-52}} \times 100\%$
όπου $P_{i,t-52}$ η διάμεση τιμή της ίδιας εβδομάδας του προηγούμενου έτους.
Robust Z-score εβδομαδιαίας μεταβολής
Μετρά πόσο ασυνήθιστη είναι η εβδομαδιαία μεταβολή μιας κατηγορίας σε σχέση με το ιστορικό της. Χρησιμοποιεί MAD (Median Absolute Deviation) αντί τυπικής απόκλισης, ώστε να είναι ανθεκτικό σε ακραίες τιμές:
$z_{i,t} = \dfrac{\Delta_{i,t} - \tilde{\Delta}_i}{\text{MAD}_i}$
όπου $\Delta_{i,t}$ η εβδομαδιαία ποσοστιαία μεταβολή (WoW) της κατηγορίας $i$ την εβδομάδα $t$,
$\tilde{\Delta}_i$ η διάμεση τιμή όλων των ιστορικών εβδομαδιαίων μεταβολών, και
$\text{MAD}_i = 1.4826 \times \text{median}\left(|\Delta_{i,t} - \tilde{\Delta}_i|\right)$
Ο συντελεστής 1.4826 κανονικοποιεί το MAD ώστε να είναι συγκρίσιμο με την τυπική απόκλιση σε κανονική κατανομή.
Εφαρμόζεται ελάχιστο όριο MAD = 0.5% ώστε κατηγορίες με σχεδόν σταθερή τιμή να μην παράγουν πλασματικά υψηλά z-scores.
Τιμές |z| ≥ 2 θεωρούνται στατιστικά ασυνήθιστες.